Վանի թագավորություն ժամանակագրություն

Ք․ ա IX-դ-Վանա լճի ավազանում ձևավորվեց և հզորացավ Վանի թագավորությունը։

Ք․ա 835-825-Սարդուրի I։

Ք․ա 830-ական թ․վերջում -Սարդուրի I Վանա լճի հարավ -արևելքում հիմնադրեց Տուշպա մայրաքաղաքը։

Ք․ա 833-թ, Սարդուրի I Տավրոս լեռնաշխթայի հարավային լանջերին հաղթանակ տարավ ասորական արքա Սալմանասար III-ի դեմ։

Ք․ա 825-810-թ․ Իշպուինի արքա

Ք․ա մոտ 810-786 Մենուա արքա

Ք․ ա 786-764 Ա․ արքա

Ք․ա 782-թ Արգիշտին հիմնադրում է Էրեբունին

Ք․ա 764-735 Սարդուրի II

Ք․ա 743-թ Ասորեստանի արքա Թիգլաթպալասար III հաջողվեց Սիրիաի տարացքում կասեցնել Սարդուրի II առաջ խաղացումը դեպի հարավ։

Ք․ ա 714-թ Սարագոն II կողոպտեց Արդինի Մուսասիր գլխավոր տաճարը

Ք․ա 685-645

Ք․ա 7-րդ դ․ Հայկական լեռնաշխարի հարավ արևմյան մասում ձևավորվել է նոր հայկական մեծ մեծ իշխանապետություն Հայկազունի Սկայորթու գլխավորությամբ։

Ք․ա 612-թ Պարույր Հայկազնունին հռչակեց նոր թագավորություն։

english

1. Did the doctor think, ‘This man has really swallowed a horse’?No,he did not think that man swallowed a horse.
2. Why did the nurse give the man an injection?The nurse give the man an injection, doctor went out quickly to look for a horse in the town.
3. What did the doctor do when he went out?The doctor found horse and took it in to his office .
4. What did Mr. Lloyd see when he woke up?When Mr. Lloyd woke up he see a horse in front of him.
5. Why was Mr. Lloyd not happy when he looked at the horse
   more carefully?Mr. Lloyd was not happy because his horse was white,but this horse was brown.
   B. Which words in the story on page 12 mean:
6. sick 3. visit 5. discovered
7. pleased 4. fas

Ǟ. Put the number of the correct sentence under the correct picture.

1. The nurse gave Mr. Lloyd an injection.
2. The doctor went out into the street.
3. Mr. Lloyd said, ‘I feel very ill.’
4. Mr. Lloyd woke up.
5. Mr. Lloyd came into the doctor’s office.
6. Mr. Lloyd went to slee

1. Did the doctor think, ‘This man has really swallowed a horse’?No,he did not think that man swallowed a horse.
2. Why did the nurse give the man an injection?The nurse give the man an injection, doctor went out quickly to look for a horse in the town.
3. What did the doctor do when he went out?The doctor found horse and took it in to his office .
4. What did Mr. Lloyd see when he woke up?When Mr. Lloyd woke up he see a horse in front of him.
5. Why was Mr. Lloyd not happy when he looked at the horse
   more carefully?Mr. Lloyd was not happy because his horse was white,but this horse was brown.
   B. Which words in the story on page 12 mean:
6. sick 3. visit 5. discovered
7. pleased 4. fas

Ǟ. Put the number of the correct sentence under the correct picture.

1. The nurse gave Mr. Lloyd an injection.
2. The doctor went out into the street.
3. Mr. Lloyd said, ‘I feel very ill.’
4. Mr. Lloyd woke up.
5. Mr. Lloyd came into the doctor’s office.
6. Mr. Lloyd went to slee

ՄԱՅՐԵՆԻ

1․ Բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր․

Օրինակ՝ ջրաման- ջուր (արմատ)-աման (արմատ)

• գնդակ- գունդ (արմատ), ակ(ածաԽց)
• միտք- միտ (արմատ), ք (ածանց)
• ընդհանուր- հանուր (արմատ), ընդ(ածանց)
• աղջնակ- աղջիկ(արմատ), նակ(ածանց)
• թթենի- թութ(արմատ), ենի(ածանց)
• ընդամենը-ընդ(ածանց), ամեն (արմատ)
• հանրություն-հանր(արմատ), ություն(ածանց)
• գիրք- գիր(արմատ), ք (ածանց)
• մտազբաղ- միտ(արմատ), ա(հոդակապ), զբաղ(արմատ)
• տանձենի-տանձ(արմատ), ենի (ածանց)
• հանրապետություն- հանուր(ամատ), ա(հոդակապ), պետ(արմատ), ություն(ածանց)

2․ Բաց թողած տեղերում լրացրու Է կամ Ե:

օրեցօր, երեսուներեք, աներևույթ, էական, էլեկտրաէներգիա, Էջմիածին, ինչևէ, լայնեզր, խուռներամ, ծովեզր, կիսաեփ, հր-շ, մանրէաբան, մեջք, միջերե, ներեկ, նրբերանգ, ողբերգակ, որևիցե, չէի, պատնեշ, ջեկ, վերելակ, տիէզերք, ցայգերգ, քառասուներկու:

3․ Ավելորդ բառերը գտի՛ր և նախադասություններից հանի՛ր:

Էլի այդ մասի՞ն ես խոսում:

Ամբողջ ճանապարհը քայլեցի:

Դու հե՞տ ես վերադարձել:

Շատ ծաղիկներ հավաքեցինք:

Անգամ ասում եմ քեզ:

Առաջին հերթին այս գործը պիտի լինի:

Քեզ մարդ էր հարցնում:

Կարելի՞ է զանգել:

Այլ մարդիկ ավելի լավ կհասկանային:

4․ Տրված նույնանուն բառերով կազմի՛ր նախադասություններ:

Օրինակ՝

Վանեցի: — Ինձանից հեռու վանեցի վախը:

     Վանեցի մի տատ ունեմ:

Մարտ — Մարտի եմ վաղը գնալու:

Այս մարտ ամիսը դժվար ամիս էր:

կետ — Այս կետին նայիր:

Այս կետում խանութ կա:

շահ —

այր: — Հովազաձորի այրերիս մեկում գրնվում էին գերիները:

5․ Ընդգծված դարձվածքները փոխարինի՛ր հոմանիշ բառերով:

Փարիզից Վարշավա թռչելիս լեհ կինոդերասան Ցիբուլսկու աչքով ընկավ, որ կողքի ուղևորը սիրտը դող ընկած նստած է: Նա փորձեց հարևանին սիրտ տալ:

— Մեր օրերում ինքնաթիռով թռչելը դատարկ բան է,- ասաց,- նույնիսկ ավտոմեքենան ավելի վտանգավոր է: Էս քանի օրը բարեկամներիցս մեկի մեքենայի գլխին ինքնաթիռ ընկավ:

1. Ի՞նչ է նշանակում «Մարմինները փոխազդում են» արտահայտությունը: Մարմնի փոխազդում այն է, որ մեկ իրը փողաձդվում է ուղությունը և արագությունը։
2. Ո՞ր մարմիններն են փոխազդում. Բոլորը։
3. 1) դուռը հրելիս, 2) ծանրաձողը բարձրացնելիս, 3) քայլելիս:
4. Ներկայացրե՛ք հեռավորության վրա փոխազդող մարմինների օրինակներ:

Արգիշտի I-ին, Սարդուսի II-րդ, Ռուսա II-րդ արքաների գործունեությունը և չորս ծովերի տերությունը

Վանի տերությունը Արգիշտի I-ի օրոք հասավ աննախադեպ հաջողությունների։ Նրա թագավոր ությունն ընդգրկում էր ոչ միայն Հայաստանը, այլև զգալի տարածություններ նրա սահմաններից դուրս։

Արգիշտի արշավանքներից մեկի ժամանակ գրավեց Բաբելոնիան։ Նա երեք կողմից՝ հյուսիսից, արևելքից և հարավից ակցանի մեջ վերցրեց Ասորեստանը։ Այն սարսափի մեջ էր։ Արգիշտի I-ը հիմնեց բազմաթիվ նոր բնակավայրեր։ Դրանցից նշանավոր էր Էրեբունին՝ հետագայում Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանը։ Արգիշտի I-ի գերիշխանությունը տարածվել է բուն թագավորության սահմաններից շատ հեռու՝ մինչև Փոքր Ասիա և Պարսից ծոց ներառյալ Բաբելոնիան։

Վանի թագավորությունը Ռուսա II–ի օրոք: Վանի թագավորությունը շարունա կեց մնալ Առաջավոր Ասիայի հզոր տերու թյուններից մեկը նաև Ռուսա I-ի հաջորդ ների` Արգիշտի II-ի և Ռուսա II–ի օրոք՝ մինչև Ք. ա․ VII դարի կեսերը։ Հատկապես նշանավոր էին Ռուսա II–ի գահակալության տարիները (Ք. ա. 685-645թթ.): Նա հաջողու թյուններ արձանագրեց հատկապես դեպի արևմուտք կատարած արշավանքների ժամանակ: Ռուսա II ր բարեկամական և դաշնակ ցային հարաբերություններ հաստատեց կիմերների հետ և նպաստեց նրանց՝ Փոքր Ասիայի արևելք տեղափոխվելուն (Կա պադովկիայի տարածքը միջնադարյան հայկական աղբյուրներում կիմերների անունով կոչվում է Դար։ Իսկ Փոքր Ասիայի տարածքից Ռուսա II-ը կարողա ցավ կիմերներին ուղղել Արեստանի դեմ։ Փաստորեն դիվանագետ արքան ոչ միայն կարողացավ կանխարգելել կիմեր ների հնարավոր պարտակումներն իր երկ վրացայն նրանք դարձրեց իրեն դաշ:

Համահակական թագավորության հզորացումը շարունակվում է նաև հաջորդ արքա Սարդուսի II-ի օրոք։ Նրա գահակալման շրջանում Վանի տերությունը ունեցել է տարացքային ամենամեծ աճը։

Հյուսիսում նրա տիրապետությունը հասնում էր Սև ծով՝ ներառելով Կուլխա երկիրը։ Տերության հյուսիս արևելյան սահմանը կուր գետին։ Արևելքում տերության սահմանը հասնում էր կասպիս ծով, իսկ արևմուտքում՝ Փոքր Ասիա։ Սարդուսի II-ը հարավում վերագրավեց Բաբելոնիան՝ ամրապնդելով սահմանը մինչև պարսից ծոց, իսկ հարավ արևմուտքում տիրեց Դամասկոսի թագավորությանը։ Չորս ծովերի միջև ստեղծվում է հզոր մի տերություն։

Արգիշտի I-ի և Սարդուսի II-ի օրոք Վանի թագավորությունն Առաջավոր Ասիայի ամենաուժեղ պետություններ։

Համահայկական I-ին թագավորության անկումը և պատճառները

Վանի թագավորության թուլացմանը և անկմանը նպաստեցին նաև հյուսիսից աս պատակող սկյութական ցեղերը: Թե երբ և ինչպես է անկում ապրել Վա նի թագավորությունը, ստույգ հայտնի չէ։ Վանի արքայատոհմից իշխանության ան ցումը հաջորդ արքայատոհմին կատար վել է առանց լուրջ պատերազմական գոր ծողությունների՝ հավանաբար պալատա կան հեղաշրջման Ճանապարհով: Դա տե դի է ունեցել մինչև Ք. ա․ 609 թվականը։ Ք․ ա․ VII դարում Հայկական լեռնաշխար հի հարավարևմտյան մասում ձևավորվել էր հայկական նոր մեծ իշխանապետու թյուն Հայկազունի Սկայորդո գլխավորու թյամբ: Նրա որդի առաջ Հայկազունին էլ Ք.ա. 612 թ. հռչակեց նոր թագավորություն։ Վանի թագավորության նշանակությունը Հայաստանի պամության մեջ Ինչպեսգի տենք, Ք․ ա. III-II հազարամակներում Հա յաստանի Սարածքում ստեղծվել էին բա մաթիվ վաղ պետական կազմավորներ: Դրանցից ոչ մեկը (բական չէր ընկոմ ամբողջ նռնաշխարհի տարածքի | կերպ ասած դեռևս չկային համահայկական թագավորության արծքազարդ։

English

1 Text 5,page 12(Oxford stories)/to read the text and answer the questions.

One day a man went to see his doctor and said to him, ‘I’ve swallowed a horse,
doctor, and I feel very ill.’
The doctor thought for a few seconds and then said, ‘All right, Mr. Lloyd, I’ll
help you. Please lie down on this bed.’
The doctor’s nurse gave the man an injection, the man went to sleep, and the
doctor went out quickly to look for a horse in the town.
After half an hour he found one, borrowed it and took it into his office, so
when Mr. Lloyd woke up, it was there in front of him.
‘Here’s the horse, Mr. Lloyd,’ the doctor said. ‘I’ve taken it out of your
stomach, and it won’t give you any more trouble now.’
At first Mr. Lloyd was happy, but then he looked at the horse again and said,
‘But, doctor, my horse was white, and this one’s brown!’

Answer these questions.

1. Did the doctor think, ‘This man has really swallowed a horse’? No, he didn’t.
2. Why did the nurse give the man an injection? The nurse gave the man an injection so that the man went to sleep.
3. What did the doctor do when he went out? The doctor went to look for a horse, found one, borrow it and took it to his office.
4. What did Mr. Lloyd see when he woke up? He saw a white horse.
5. Why was Mr. Lloyd not happy when he looked at the horse
   more carefully? Because his horse was white, and this one’s brown.

Hometask. ex.b,c,page13

Which words in the story on page 12 mean:

1. sick 3. visit 5. discovered
2. pleased 4. fast

Lesson 2

Text 5,page 12/to retell the text

Արևելյան կողմն աշխարհի
Խաղաղությո՜ւն թող ըլլա…
Ո՛չ արյուններ, քրտինք հոսին
Լայն երակին մեջ ակոսին.
Ու երբ հնչե կոչնակն ամեն գյուղակի՝
Օրհներգությո՜ւն թող ըլլա:

Արևմտյան կողմն աշխարհի
Բերրիությո՜ւն թող ըլլա…
Ամեն աստղե ցող կայլակի,
Ու ամեն հասկ ձուլե ոսկի.
Եվ ոչխարներն երբ սարին վրա արածանին՝
Ծիլ ու ծաղի՜կ թող ըլլա:

Հյուսիսային կողմն աշխարհի
Առատություն թող ըլլա…
Ոսկի ծովուն մեջ ցորյանին
Հավետ լողա թող գերանդին.
Ու լայն ամբարն աղուններուն երբ բացվի՝
Բերկրությո՜ւն թող ըլլա:

Հարավային կողմն աշխարհի
Պտղաբերում թող ըլլա…
Ծաղկի՜ մեղրը փեթակներուն,
Հորդի գինին բաժակներուն.
Ու երբ թխեն հարսերը հացը բարի՝
Սիրերգությո՜ւն թող ըլլա։

Բառարան

կայլակի-կհոսի

թող ըլլա-թող լինի

ցորյանի-ցորենի

աղուն-աղալու համար պատրաստված հացահատիկ

Առաջադրանքներ

1․ Այս բառերն էլ ի՛նքդ բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր․

Ակոս, կոչնակ, գյուղակ, բերրիություն, ցող, օրհներգություն, գերանդի, ամբար, բերկրություն, հորդել։

Ակոս – Հրազենի փողի ներքին պատի պարուրաձև փորվածք

Կոչնակ – Դռան ամրացրած զանգ

Գյուղակ – Փոքրիկ գյուղ

Բերրիություն – Բերրի լինելը

Ցող – Բարակ մանր անձրև

Օրհներգություն – Օրհներգը որպես գրականության և արվեստի ժանր

Գերանդի – Երկար կոթի վրա ամրացվող սուր՝ խոտ և հացաբույսեր հնձելու համար

Ամբար – Շտեմարան

Բերկրություն – Բերկրելը

Հորդել – Հոսեցնել

2․ Չորսից վեց նախադասությամբ արձակ փոխադրի՛ր բանաստեղծությունը։

Աշխարհի արևելյան կողմում խաղաղություն լինի, պատերազմներ չլինեն, որ յուրաքանչյուր փոքր գյուղում հնչեն եկեղեցական զանգերը և օրհնություն լցվի ամենուր։ Արևմտյան կողմում աշխարհի խաղաղ ու ջերմ արև լինի, որ հասքը հասնի ու դռնա ոսկե գույն, ծախկունքն և խոտը շատ լինի, որ հոտը միշտ արածի։ Հյուսիսային կողմում աշխահի դաշտերն առատ ցորենի բերքով լցվեն, որ ամբարները լեցուն լինեն հացահատիկով։ Հարավում պտուղները շատ լինեն, փեթակները մեղրով լի լինեն, առատ բերքից գինու բաժակներից թափվի գինին։ Հարսները թող համեղ հաց թխեն, որ սիրով լի լինի աշխարհը։

3․ .Ինչպիսի՞ հայրենիք է ուզում ունենալ քնարական հերոսը, ի՞նչն է կարևորում:

Քնարական հերոսը ուզում է, որ աշխարհը լինի խաղաղ, առատ ու սիրով լի։

4․ Ի՞նչը կփոխեիր կամ ի՞նչ կավելացնեիր (կպակասեցնեիր):

Համամիտ եմ հեղինակի հետ ուղղակի կուզենաի, որ աշխարհի բոլոր ազգերը իրար հետ ապրեն սիրով։

5. Մաղթանքներից մեկն ընտրի՛ր որպես վերնագիր. պատճառաբանի՛ր ընտրությունդ:

<<Պայծառ ապագա>> Եթե ամեն ինչ հեղինակի ուզածով լինի, ապագան իրոք պայծառ կլինի։

6․ Անգի՛ր սովորիր բանաստեղծությունը և տեսանյութ կամ ձայնանյութ պատրաստի՛ր։

1. Ինչպե՞ս կարելի է որոշել` շարժվո՞ւմ է մարմինը, թե՞ ոչ: Եթե այդ մարմնի և մոտ տեղադրված մեկ այլ մարմնի միջև ընկած հեռավորությունը մեծանում կամ փոքրանում է, ուրեմն նրանցից մեկը շարժվում է։
2. Ի՞նչն են անվանում մեխանիկական շարժում: Եթե ուշադիր նայենք մեր շուրջը, ապա կնկատենք, որ որոշ մարմիններ գտնվում են դադարի վիճակում, օրինակ` սեղանը, որի մոտ նստած եք, կամ պահարանը, պատից կախված նկարը և այլն: Որոշ մարմիններ էլ շարժվում են, օրինակ` ժամացույցի սլաքները պտտվում են, բաց ծորակից հոսող ջուրը թափվում է բաժակի մեջ, ծառի ճյուղից պոկված խնձորն ընկնում է ներքև և այլն: Այս բոլոր շարժումները միմյանցից տարբեր են, բայց դրանք ունեն մեկ ընդհանուր հատկություն` բոլոր մարմինները տարածության մեջ փոխում են իրենց դիրքերը:
3. Ներկայացրե՛ք մեխանիկական շարժման օրինակներ: ժամացույցի սլաքները պտտվում են, բաց ծորակից հոսող ջուրը թափվում է բաժակի մեջ, ծառի ճյուղից պոկված խնձորն ընկնում է ներքև։
4. Ի՞նչ բանաձեւով է որոշվում մարմնի շարժման արագությունը: Միջին արագությունը գտնելու համար անհրաժեշտ է մարմնի անցած ամբողջ ճանապարհը բաժանել ծախսված ամբողջ ժամանակի վրա: Vմիջ.=Sլր.tլր. … Եթե հայտնի է շարժման արագությունը, ապա կարելի է որոշել, թե ինչ ճանապարհ կանցնի մարմինը ցանկացած \(t\) ժամանակում. S=V⋅t. բանաձևով
5. Լրացրե՛ք բաց թողնված թվերը.
   1 մ/վ = 0,277 կմ/ժ 72 կմ/ժ = 2000 սմ/վ: